İltihabi bağırsak hastalığı; nedeni bilinmeyen ve bağışıklık, kalıtımsal nedenler, bağırsağa ait savunma mekanizmalarının bozulması ve çevresel faktörler ile oluştuğu bilinen; ‘’Crohn Hastalığı’’ ve ‘’ülseratif kolit’’ gibi hastalıkları içerir. İltihabi bağırsak hastalığının diğer adları, inflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH) veya İngilizce’de anılan şekli ile ‘’inflammatory bowel disease’’ (İBD) şeklindedir.

İltihabi bağırsak hastalığı en sık hangi yaşta ve kişilerde gözlemlenir?

İBH'nın en sık başlama yaşı 15-25 arası veya 55-65 arası iken, tüm yaş gruplarında görülebilir. Çocukluk çağında görülen olgular, tüm grubun % 7-20'sini oluşturur.

Ortalama olarak toplumda binde bir oranında gözlenir.

Kadınlarda erkeklere oranla % 30 daha fazla görülür ve kadınların erkeklere oranla hastalıktan yaşam kalitesi açısından daha olumsuz yönde etkilendikleri belirlenmiştir.

Gebelik sırasında iltihabi bağırsak hastalığı (İBH) ataklarında alevlenme gözlenmemiştir.

İltihabi bağırsak hastalıkları için risk faktörleri nelerdir?

Kalıtsal faktör: ülseratif kolit hastalarında p-antinötrofil sitoplazmik antikorları bulunur. Orholm ve ark. çalışmasında ve Bager ve ark. çalışmasında Crohn hastalığı bulunan kişilerin çocuklarında hastalığa yakalanma şansının genel nüfusa oranla 2-13 kat daha yüksek olduğunu bildirilmiştir.

Bağışıklık sistemi ile ilgili: bağırsak bakterilerindeki antijenlere karşı antikor gelişir.

Genetik eğilim: 12. ve 16. kromozomlar ile ilgilidir, bu ailelerin bireylerinde altı kişiden birinde görülür.

Sigara

Çevresel faktörler

Gıdalar: süt ile belirtiler artabilir.

Hareketsizlik: hareketsiz kişilerde iltihabi bağırsak hastalığına yakalanma riskinin daha yüksek olduğunu belirlemişlerdir. Benzer şekilde, Cucino ve Sonnenberg ABD'de gerçekleştirdikleri araştırmalarında, iltihabi bağırsak hastalığına bağlı ölümlerin, hareketsiz kişilerde daha fazla olduğunu belirlemişlerdir.

İltihabi bağırsak hastalıkları bulaşıcı mıdır?
Hayır, iltihabi bağırsak hastalıkları kişiden kişiye bulaşmaz.

ÜLSERATİF KOLİT

Ülseratif kolit nedir?

Ülseratif kolit, kalın bağırsakların iç yüzeyini döşeyen bölümün, çevresel faktörlerin etkisi ile iltihaplanması ile seyreden bir hastalıktır. Olguların yaklaşık % 95'inde kalın bağırsağın son kısmı olan rektum bölümünün tutulumu vardır. Ülseratif kolit hastalığı sıklıkla makattan yukarıya doğru kalın bağırsak boyunca yayılır. Sıklıkla 15-40 yaş aralığında rastlanır, ancak olguların % 5'i ise 60 yaştan sonra ortaya çıkmaktadır.

Ülseratif kolit hastalığında ne şikayetler görülür?

Makattan kanama: Sık olarak kanlı ishal atakları, sümüksü de olabilir.

Sürekli ıkınma isteği (tenesmus)karın ağrısıkabızlıksafra yolu darlığı

Ateş (37.5o C’nin üzerinde)

Nabız yüksekliği (taşikardi)

Kilo kaybı

Sürekli devam eden halsizlik

Kramp şeklinde karın ağrısı

Bazen yaşlılarda kabızlık

Bağırsak dışı belirtiler: eklem iltihapları, ağızda aftlar, bazı göz hastalıkları, safra yolu darlığı (, böbrek taşları, toplar damar tıkanıklıkları

Dışkı nakli: Sağlıklı bir kişiden alınan dışkı örneğinin bir mikrofiltrasyon sisteminden geçirildikten sonra; lavman, kolonoskopi, tablet, burundan takılan mide sondası yolu ile bağırsak sorunu olan kişilere verilmesidir. Fekal mikrobiota transplantasyonu (FMT) olarak adlandırılan bu yöntem, ilk olarak yoğun antibiyotik kullanımı sonrasında bağırsaktaki yararlı bakterilerin azalması veya yok olması nedeni ile oluşan Clostridium difficile enfeksiyonunun (CDE) tedavisinde kullanılmıştır. CDE yoğun antibiyotik kullanımı sonrasında gelişen ishallerin % 15-25’inden sorumludur. Daha sonra ise huzursuz bağırsak sendromu (İBS) ve iltihabi bağırsak hastalığı tedavisinde kullanılmıştır. Bu tür tedaviler Gastroenteroloji Uzmanları tarafından gerçekleştirilmektedir. Henüz yeni sayılabilecek bir tedavi yöntemi olduğundan, uzun dönem sonuçları hakkında yeterli bilgi birikimi yoktur. Bu tedavi yöntemi ile, sarılık (hepatit), AİDS hastalığı (HİV) gibi virüslerin dışkı nakli yapılan kişiye iletimi konusunda çekinceler mevcuttur.

Ülseratif koliti olan hastaların diyet yapması gerekir mi?

Diyetin etkisi yoktur, ancak ishal yapan gıdalardan kaçınılması önerilir.

Ülseratif kolit ile kalın bağırsak kanseri arasında ilişki var mıdır?

Özellikle kalın bağırsağın yaygın olarak ülseratif kolit ile tutulduğu durumlarda, bağırsak kanseri gelişme riski, hastalığın başlangıcından itibaren ilk 8-10 yıl içinde artmaya başlar. Ülseratif kolit hastalığında on yıldan sonra her yıl için bağırsak kanseri riski % 1 oranında artar.

Kalın bağırsak kanserinden korunmak için ne yapılmalıdır?

Uzun süreli iltihabi bağırsak hastalığı olan kişilerde, bağırsak kanseri riskini önlemek amacı ile, düzenli aralıklarla kolonoskopi yapılarak çok sayıda biyopsi alınması önerilir.

CROHN HASTALIĞI

Crohn hastalığı nedir?

Crohn hastalığı, sindirim sisteminin ağız boşluğu ile kalın bağırsak arasındaki tüm bölümlerini tutabilen iltihabi bir bağırsak hastalığıdır.

Sıklıkla hastalığın ince bağırsağın son kısmını (terminal ileum) ve kalın bağırsağın başlangıç bölümünü (çekum yada kör bağırsak) tuttuğu bilinmektedir. Olguların % 40-55’inde ince bağırsağın son kısmı ile kalın bağırsağın başlangıç bölümünde, % 15-25’inde sadece kalın bağırsakta, % 25-40 oranında sadece ince bağırsağın son kısmında yer alır.

Crohn hastalığının nedeni çoğu zaman bilinmemektedir, ancak sıklıkla vücuttaki iltihabi (enflamatuvar) kimyasal medyatörlerin dengesizliği sonunda olduğu düşünülmektedir. Günümüzde, kalıtımsal , mikrobik , bağışıklık sistemi ile ilgili çevresel faktörlerle (sigara kullanımı), diyete bağlı, damarsal nedenler ve stres ile oluşabildiği ileri sürülmektedir.

Crohn hastalığı ne sıklıkta ve kimlerde görülür?

Crohn hastalığı, ortalama 100.000’de bir kişide görülür.

Asya ve Afrika kıtalarında, diğer kıtalara göre biraz daha sıktır. Kuzeydeki ülkelerde son 50 yılda özellikle kalın bağırsakta görülme sıklığı artmıştır.

Kentlerde ve üst sosyo-ekonomik grupta kırsal kesime oranla daha sık görülür.

Beyazlarda siyahlara göre Crohn hastalığı daha sık görülür.

Crohn hastalığı, Yahudi toplumunda tüm kıtalarda diğer toplumlara göre 2-4 kat daha sıktır.

Kadın ve erkeklerde görülme sıklığında belirgin bir fark yoktur.

Crohn hastalığı’nın 15-30 yaş ve 60-80 yaş gruplarında artış gösterdiği bilinmektedir.

Crohn hastalığının belirtileri nelerdir?

İshal: dışkıda sümük (mukus), itihap veya kan olabilir.

Karın ağrısı : kramp şeklinde ve karın sağ alt kısmında ve göbekte ağrı gelişir.

Kilo kaybı (% 60-80)

Hafif ateş

Bağırsak tıkanıklığı: bağırsak iç çeperi ödem nedeniyle daralır.

Makat çatlağı

Makat fistülü

Makat apsesi

Karın içi apseler

Karın duvarında ele gelen sert kitle (kalınlaşmış bağırsak)

Böbrek taşı

Kansızlık (anemi) ve nabız yüksekliği (taşikardi)

Deri, ağız, göz, eklem, karaciğer, safra yolu belirtileri

Crohn hastalığında hangi koşullarda ameliyat gerekir?

Bağırsak tıkanıklığı

Bağırsak delinmesi

Kan zehirlenmesi (toksik megakolon) gelişmesi (toksik megakolon)

Karın içi apse gelişimi

Crohn hastalığında ameliyat tekniği, hastalıklı bağırsak bölümünün çıkartılması veya bypass yapılması ile devamlılığın sağlanması esasına dayanır ve bu ameliyatlar Genel Cerrahi Uzmanları tarafından gerçekleştirilir

Crohn hastalığında diyet nasıl olmalı?

İshali olan hastalarda B12 vitamini ve folik asit eksikliği ve bunun sonucunda da kansızlık (anemi) gelişir. Crohn hastalığında diyetin kısmen etkisi vardır. Diyete lif eklenmesi bağırsak cidarının iyileşmesine katkı sağlar. İnce bağırsağın son bölümü (ileum) ameliyatla alınan hastalarda yağdan fakir elementer diyetin yararı vardır. Crohn hastalarında sıklıkla laktoz tahammülsüzlüğü (entoleransı) olduğundan süt ürünlerinin alınması ile yakınmaları artar, ancak, kalsiyum desteği yapmak gerekir. Bu hasta grubunda laktozsuz süt ürünlerinin tercih edilmesi yararlı olur. Birçok iltihabi bağırsak hastalığı olan kişinin daha çok hamur işlerini tükettiği ve sebze ile meyvelerden, kendilerine dokunduğu gerekçesi ile kaçındıkları gözlenmektedir, bu durum sağlıklı beslenme yönünden dengelerin bozulmasına neden olabilir.

Crohn hastalığında kanser gelişme riski var mıdır?

Kalın bağırsak tutulumu olan Crohn hastalarında bağırsak kanseri gelişme şansı normal insanlardan 4-20 kat daha yüksek ancak ülseratif koliti olan insanlardan daha düşüktür. Bağırsak kanseri sıklıkla hastalığın 10. yılından sonra ve 45-55 yaşlar arasında görülür.

İnce bağırsakta hastalığı olan kişilerde iltihabi olayın aktif olarak devam ettiği darlık (striktür) olan bölgelerde kanser gelişebilir.

Crohn hastalığının 10. yılından sonra her yıl kolonoskopi yaparak bağırsak kanseri riski açısından değerlendirilmelidir.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.